beleggen-en-speculeren
  • Save
Beginner,  Beleggen

Beleggen en Speculeren: wat is het verschil en wat werkt beter?

Soms lijkt beleggen een razendsnel spel te zijn, weggelegd voor ‘flashy’ jongens en meisjes die de Beurs begrijpen. Dit beeld is eigenlijk veel meer van toepassing op wat ze ‘speculeren’ noemen. Er zit een fundamenteel verschil tussen de twee, met elk een totaal andere kans op succes. Maar de twee worden vaak met elkaar in verwarring gebracht. In dit artikel behandelen we het verschil tussen beleggen en speculeren en onderzoeken we welke van de twee beter werkt.

Wat is beleggen?

Een slimme belegger, eentje die verstandig omgaat met haar beleggingen en de beurs, weet wat ze doet. Een van de belangrijkste dingen die ze weet is dat ze aan het beleggen is, niet aan het speculeren.

Het verschil tussen beleggen en speculeren gaat al zo ver terug als 1934, toen Benjamin Graham en David Dodd Security Analysis schreven. Deze formulering werd herhaald in The Intelligent Investor en gaat als volgt:

"An investment operation is one which, upon thorough analysis promises safety of principle and an adequate return. Operations not meeting these requirements are speculative."
photograph-of-benjamin-graham
  • Save
Benjamin Graham
The Intelligent Investor (2006 [1949], p. 18)

Een belegging moet dus voldoen aan drie criteria:

  1. Er moet (grondig) onderzoek naar worden gedaan.
  2. De kans dat je je inleg verliest moet minimaal zijn.
  3. Van de investering moet redelijkerwijs worden verwacht dat deze een voldoende rendement oplevert.

Hier wordt duidelijk verteld dat beleggen geen “get-rich-quick” spelletje is. Maar Graham beweert evenmin dat het een spel van geluk is. Laten we de drie criteria even langs lopen.

Allereerst vertelt Graham ons dat een belegging huiswerk vereist. In het geval van aandelen betekent dit dat het mogelijk moet zijn om het bedrijf welke deze aandelen uitgeeft onder de loep te nemen. Investeren in een bedrijf gebeurt pas nadat je hebt onderzocht hoe het bedrijf in elkaar zit en hoe ze er financieel voor staat.

Ten tweede postuleert Graham dat een investering bescherming van je inleg moet garanderen. Dit moet niet te strikt worden opgevat, want ook je inleg in een bedrijf waarnaar je uitgebreid onderzoek hebt gedaan kan je kwijt raken. Daarom kunnen we dit criterium beter op een andere manier interpreteren. Een goede investering biedt bescherming tegen verlies van je inleg. Hoe hoger de bescherming, hoe beter. Een ultieme garantie is niet wat er gevraagd wordt.

Als laatste (en misschien wel opmerkelijkste) is dat Graham ons vertelt dat een investering een voldoende rendement moet opleveren. Geen spectaculair rendement, of maximaal rendement of iets dergelijks, maar voldoende. Een intelligente belegger moet geen extreme verwachtingen hebben van haar beleggingen, maar redelijk blijven. Wat vervolgens ‘voldoende’ dan inhoudt, is aan de belegger zelf. 

Met voldoende wordt als het ware de ondergrens van het te verwachten rendement aangegeven. In de theorie is hiervoor de “risk-free rate of return” bedacht. Dit is het rendement wat je kunt krijgen op een belegging met géén risico, zoals een overheidsobligatie. Aangezien dit rendement momenteel ook verschrikkelijk laag is, gaat het er bij ‘voldoende’ vooral om of je persoonlijk tevreden kunt zijn met een bepaald rendement. Is het voor jou de moeite waard?

Conclusie

Al deze criteria zijn eigenlijk op één essentieel ding gericht: het verkleinen van de kans op mislukken. Een intelligente belegger is meer bezig met het beschermen van haar inleg (dat is waarom een voldoende rendement genoeg is) dan dat deze bezig is met gigantische rendementen najagen om snel rijk te worden.

Deze benadering van beleggen, die nageleefd wordt door veel beleggers, waaronder de op-drie-na rijkste persoon ter wereld, Warren Buffett, wordt “waardebeleggen” (of “value investing“) genoemd. Deze benaming is te danken aan het feit dat een waardebelegger op zoek is naar de intrinsieke waarde van een belegging, die ze vervolgens tegen een korting wil kopen.

Wat is speculeren?

Zoals er kenmerken voor een belegging te geven zijn, is dit ook mogelijk bij speculeringen. Het hoofdkenmerk van speculeren is dat deze benadering volledig gericht is op koersstijgingen of -dalingen. Net zoals de betekenis van het woord in de spreektaal suggereert, gaat speculeren over het inschatten van wat er in de toekomst gaat gebeuren.

Een speculant kijkt dus niet naar de onderliggende waarde van een bedrijf. Ze stelt geen vragen als “hoe goed is dit bedrijf eigenlijk?”, “staat dit bedrijf goed in de markt?”, of “gaat dit bedrijf verantwoordelijk om met haar geld?”. De waarde van een belegging komt voor de speculant heel ergens anders vandaan:

"[investors judge] the market price by established standards of value, [while speculators] base [their] standards of value upon the market price."
Benjamin Graham
The Intelligent Investor (2006 [1949], p. 36)

Een speculant bepaalt de waarde van een belegging dus volledig op basis van het ‘wat een gek ervoor geeft’ principe. En ‘wat een gek ervoor geeft’ is precies hoe de koersen tot stand komen. Een speculant is dus eigenlijk constant bezig met inschatten wat Mr. Market morgen gaat doen en probeert daarmee geld te verdienen.

Een tweede kenmerk van de speculant is dat deze handelt. Veel en vaak. Aangezien je als speculant geld moet verdienen met koersschommelingen ben je dus volledig bezig met het “buy low and sell high“-principe: kopen als de koers laag is en verkopen als deze weer hoog is. Nu gaat dit principe op voor zo goed als alle beleggers, maar voert de speculant deze uit tot in extremis.

Conclusie

Een speculant probeert dus altijd de markt te ‘timen’. Dat betekent dat ze op het juiste moment wil instappen (kopen) en op het juiste moment wil uitstappen (verkopen), zodat ze maximaal profijt heeft van koersstijgingen. Een speculant is dus een koersfetisjist: ze heeft de dagelijkse koersen nodig als zuurstof.

Nog los van het mogelijke succes van deze strategie, zorgt deze voor ontzettend veel onrust. Zo intensief bezig zijn met koerswinsten en -verliezen doet iets met je stress-niveau. Daar komt ook nog eens bij dat mensen veel gevoeliger zijn voor het verliezen van iets dan voor verkrijgen van iets. Als je wilt beleggen om voor financiële rust te zorgen, dan is speculeren wellicht geen goede strategie.

Wat werkt er beter?

Nu het verschil tussen beleggen en speculeren duidelijk is rijst de vraagt: welke van de twee werkt beter? Kan je beter gaan beleggen of speculeren? Het antwoord hierop hangt af van je doel. Wil je snel veel geld verdienen, waarbij het je niet uitmaakt hoeveel risico je loopt? Dan is speculeren iets voor jou. Wil je liever langzaam maar zeker een vermogen opbouwen? Ga dan beleggen.

Het timen van de markt

Over het algemeen is de consensus in de beleggerswereld dat market-timing geen effectieve strategie is voor de lange termijn. 

De reden hiervoor is dat het ten eerste ontzettend moeilijk is om “het juiste moment” te bepalen. De koers van een aandeel wordt namelijk bepaald door de aan- en verkoopkeuzes van heel erg veel andere mensen. Aangezien je (waarschijnlijk) niet helderziend bent, kan je nooit weten wat er omgaat in de hoofden van anderen en waarom zij gaan kopen of verkopen.

Als tegenantwoord hierop wordt er wel eens gezegd dat je misschien niet in de hoofden van andere mensen kan kijken, maar je kunt wel ‘trends’ ontdekken in de koersen. De beleggingsstrategie bekend als de “technische analyse” is gebaseerd op dit principe en gebruikt de methode van het ontdekken van trends om toch de markt proberen te timen.

Stel nou dat het wel lukt om het ‘juiste moment’ te bepalen. Dan is eenmalig succes nog niet genoeg. Als je de markt wilt “verslaan” (d.w.z: jouw portefeuille stijgt harder dan een bepaalde index over een bepaalde periode), dan moet je consequent, keer op keer, zowel het juiste aankoop- als het juiste verkoopmoment vinden.

Er zijn genoeg voorstanders van de technische analyse en market-timing (bijvoorbeeld: bron). Als je daar meer over wilt weten dan is A Random Walk Down Wall Street van Burton Malkiel een goed begin. Of, als je het voor de lol zelf eens wil proberen zonder geld, speel dan het spelletje wat hiernaast staat (klik op de afbeelding). 

Er is nog een tweede argument tegen het speculeren, naast het argument op basis van de inherente moeilijkheidsgraad. Deze heeft te maken met de kosten van het spelen zelf.

Iedere keer als een speculant (of een “Day-Trader”) een ‘trade’ uitvoert, dan betaalt hij zijn broker voor die mogelijkheid. Dit gaat in de vorm van commissie: op elke euro die hij gebruikt om een aandeel te kopen of te verkopen krijgt de broker een paar cent. Wat de Day-Trader ook doet, winst of verlies, de broker verdient altijd. Dit is een van de redenen waarom speculeren ook wel eens wordt vergeleken met het casino: “the house always wins“.

Beleggen als zakenman of -vrouw.

Als je wilt bepalen hoe succesvol je bent als belegger wordt er vrijwel altijd gekeken naar je ‘rendement’: het percentage waarmee de waarde van je portefeuille (al je beleggingen samen) is toe- of afgenomen. Maar dit is niet het voornaamste criterium voor beleggers uit de waarde-traditie. 

Volgelingen van Graham en Dodd letten in eerste plaats niet op de marktwaarde van hun portefeuille, maar op de prestaties van de bedrijven zelf. Ze vragen zich bijvoorbeeld af of een bedrijf groeit. De onderliggende aanname is dat de markt op de lange termijn altijd de waarde van een bedrijf zal erkennen (de koers volgt de waarde). 

Op zich is deze benadering heel erg logisch: als je een investeerder bent, dan ben je op zoek naar een bedrijf dat goed groeit, een goed product of een goede dienst levert en zo meer waard wordt. Dit heeft gevolgen voor de manier waarop een waardebelegger (welke eigenlijk een zakenvrouw is) haar portefeuille waardeert en haar succes meet. Aangezien de koers alleen maar een reflectie is van wat een ander wil betalen voor jouw bedrijf, wordt de kwaliteit van een investering bepaald aan de hand van de prestaties van het bedrijf zelf. 

Het is daarom eigenlijk moeilijk om (waarde)beleggen met speculeren te vergelijken: de maatstaf van succes is fundamenteel anders. De speculant stelt zich de vraag of de prijs van haar aandeel gestegen is, terwijl de (waarde)belegger (of eigenlijk: de investeerder) zich afvraagt of het bedrijf haar marktaandeel heeft uitgebreid en of het (meer) winst heeft gemaakt. Maar aangezien mensen toch graag willen vergelijken, en de onderliggende aanname van het waardebeleggen is dat de koers uiteindelijk de waarde volgt, wordt er ook bij waardebeleggen vaak wel gekeken naar de koersprestaties van de aandelen. Waardebeleggers beschouwen dit meer als een graadmeter, dan een definitieve maatstaf.

Waarom wordt er gespeculeerd?

Nu komen we, ironisch genoeg, op het onderwerp waarbij we gaan speculeren over het speculeren. Als er zoveel overtuigende argumenten gegeven kunnen worden tegen speculeren en day-traden, waarom doen mensen het dan toch?

Ten eerste valt er natuurlijk te zeggen dat de argumenten niet overtuigend zijn. Als je het niet eens bent met de argumenten tegen het speculeren, dan blijft speculeren een reëele mogelijkheid. Beoordeel daarom altijd zelf wat je wel gelooft en wat niet, welke argumenten je wel overtuigend vindt en welke niet. Onderaan de pagina staan, zoals gewoonlijk, daarom ook weer relevante boeken die je wegwijs kunnen maken in dit debat.

Als tweede is speculeren heel lucratief voor degenen die het faciliteren. Zoals gezegd, vanwege commissies verdient een broker áltijd op jouw handelen. Ongeacht of je winst of verlies maakt. Het is daarom in hun belang om zoveel mogelijk mensen aan het handelen te krijgen.

De derde verklaring voor het bestaan van speculanten is van veel diepere aard. De succes-kant van het speculeren is namelijk verschrikkelijk aantrekkelijk. Áls speculeren lukt, dan is het mogelijk om in een hele korte periode verschrikkelijk rijk te worden. Kijk maar naar de ‘Bitcoin-gekte’ van 2018. De verleiding van snel rijk worden is soms gewoon té groot. Stilzitten, nadenken en actie uitstellen is soms een van de moeilijkste dingen om te doen. Om wat olie op het vuur te gooien word je dan vaak ook nog aangeraden om niet te lang na te denken, want “het perfecte moment is nú, niet morgen!”.

Vooral de derde reden is heel gevaarlijk voor duurzaam succes als belegger, aangezien deze afkomstig is uit onszelf: onze eigen emoties krijgen de overhand. Beleggen vergt zelfdiscipline. Gelukkig is dat een stuk minder moeilijk dan vroeger, aangezien we nu gebruik kunnen maken van automatische overboekingen, maar nog steeds ben je bij het beleggen vaak zelf je grootste vijand.

Beleggen of speculeren, welke benadering past bij mij?

Als je hebt begrepen wat het verschil tussen beleggen en speculeren is, vraag je je misschien af welke benadering beter bij jou past. 

Los van alle argumenten tegen het speculeren op basis van duurzaam succes valt er wel iets voor te zeggen: het is veel spannender. Het spelletje van de speculant is snel en intens. Je kunt in korte tijd veel geld verdienen, maar in net zo korte tijd ook veel geld verliezen. Het is heel erg “high risk, high reward”. Daarom is het heel begrijpelijk dat speculeren zo aantrekkelijk is en mensen het toch doen.

Als je wilt speculeren, dan is het van groot belang dat je heel erg streng bent met je inleg. Net zoals doorgewinterde casino-bezoekers weten dat ze een maximale hoeveelheid geld mee mogen nemen en de rest in een kluis in hun hotel moeten laten zitten, moeten speculanten een duidelijke grens stellen aan de inleg die ze beschikbaar hebben. En bovenal moeten ze op tijd stoppen.

Als je besluit om toch te gaan speculeren, dan wordt vaak aangeraden om maximaal 10% van je totale vermogen hiervoor beschikbaar te stellen. Daarbij wordt vaak al helemaal afgeraden om ‘op marge’ (“on margin“) te spelen: speculeren met geleend geld. Als je dan verliest ben je niet alleen je inleg kwijt, maar zit je ook diep in de schulden.

Is jouw ambitie nou meer om je geld voor jou te laten werken, zodat je financiële rust hebt en in de toekomst op een mooi vermogen kan rekenen? Blijf dan weg van allerlei speculatieve activiteiten. Zorg ervoor dat je je geld steekt in de economie, waar miljoenen mensen dag in, dag uit bezig zijn met het creëeren van waarde. Je hoeft niet elk individueel bedrijf grondig te onderzoeken: je kunt ook beleggingsfondsen kopen waarmee je in een keer een klein aandeel van heel veel bedrijven in bezit hebt.

En boven alles geldt natuurlijk altijd het maxime van Buffett: “Risk comes from not knowing what you’re doing“. De beste bescherming die je hebt tegen geldverlies is je eigen kennis: leren vermindert je risico. Lees je daarom in, ga op onderzoek uit en probeer zoveel mogelijk te leren over de beleggingen in welke je geïnteresseerd bent.

Tot Slot.

Beleggen en speculeren zijn twee gigantisch verschillende dingen. Beiden gaan ze over aandelen, geld en de beurs, maar daar houden de overeenkomsten wel zo’n beetje op. Het verschil tussen beleggen en speculeren draait vooral om waar de belegger zich mee bezig houdt. Is een belegger bezig met de waarde van een belegging, of met de koers van de belegging? In het eerste geval is zij aan het (waarde)beleggen, in het tweede geval is ze aan het speculeren. 

Anders geformuleerd is het verschil tussen beleggen en speculeren afhankelijk van het onderzoek van de belegger. Een (waarde)belegger onderzoekt de intrinsieke waarde van een belegging. Voor een speculant zijn prijs en waarde precies hetzelfde, dus doet zij onderzoek naar de koers.

Het snelle spel van speculeren lijkt veel meer op gokken dan beleggen dat doet. Maar omdat het verschil tussen de twee niet bij iedereen duidelijk is, worden beleggen en speculeren vaak over een kam geschoren: beleggen wordt als gokken gezien, want het is eng en risicovol en de markt gaat alle kanten op.

Als je weet dat het schommelen van de markt eigenlijk nog maar half zo belangrijk is, weet je dat een markt-risico lang niet zo groot is als het soms lijkt. In essentie maakt het voor de belegger bijna geen drol uit wat de markt doet: de markt bepaalt alleen de prijs van een aandeel, niet de waarde.

Dit onbegrip zorgt ervoor dat een heleboel mensen nooit aan beleggen zullen beginnen, wat ze een economische achterstand bezorgt. Degenen die wél weten wat het verschil is tussen beleggen en speculeren zullen bij het horen van “beleggen is gokken” zo maar in de lach kunnen schieten. 

Relevante boeken.

Geef een reactie

Share via
Copy link
Powered by Social Snap