• Save
Beginner,  Beleggen,  Gevorderd,  Master

Het Coronavirus: hoe de belegger goed omgaat met een pandemie.

2020 staat tot nu toe in het teken van één ding: het coronavirus dat COVID-19 veroorzaakt. Sinds het in januari de kop op deed in Wuhan, China, is het hét onderwerp van alle nieuwsberichten en eettafelgesprekken. Deze situatie heeft ook zijn gevolgen voor de economie en de aandelenmarkten. In dit artikel lees je wat de experts hebben gezegd over hoe de belegger goed omgaat met een pandemie.

Om antwoord te kunnen geven moeten we in essentie twee dingen weten: hoe gevaarlijk is het coronavirus precies en hoe kan het onze beleggingen beïnvloeden? Voor we aan die antwoorden beginnen halen we eerst even voor de geest hoe een goede belegger zich verhoudt ten opzichte van de markt.

Mr. Market

Zoals je hier (“Wie is Mr. Market?“) kunt lezen, kent de markt vaak irrationele momenten van hoog- en laagtij. Aangezien de hoogte van de koers wordt bepaald door het gedrag van andere mensen is het moeilijk vast te stellen wáárom de koers van een bepaald aandeel of de gehele industrie daalt. Mensen zijn niet 100% van de tijd de rationele homo economicus welke verondersteld wordt in veel economische modellen. Mensen vertonen ook vaak gedrag dat gedreven wordt door emoties als angst en euforie. 

Het is daarom altijd aan de belegger om te bepalen of het gedrag van Mr. Market terecht is of niet. Een goede belegger bepaalt haar aan- of verkoopkeuzes namelijk niet aan de hand van koersstijgingen of -dalingen, maar aan de hand van de werkelijke waarde van diens beleggingen. Met andere woorden: hoeveel is er ‘echt’ en hoeveel is ‘gebakken lucht’? Is het gedrag van Mr. Market gerechtvaardigd of niet?

Deze houding is bij de huidige pandemie minstens zo belangrijk. Er werd mij onlangs iets verteld over het coronavirus: “er is één ding besmettelijker dan het coronavirus: de angst voor het coronavirus.” Het is aan ons om te onderzoeken of dat waar is en wat dit betekent.

Hoe erg is het virus?

Dat het virus alle koppen (zowel die van de kranten als die van de mensen) bezet houdt is zacht uitgedrukt. Er zijn mensen aan overleden en het heeft inmiddels de status van een heuse wereldwijde pandemie verkregen: het virus heeft zich over grote en verschillende delen van de wereld verspreid en mensen zijn er niet immuun voor (bron). Maar wat is nou de reëele dreiging?

Allereerst moge het duidelijk zijn dat het virus doden kan veroorzaken, er zijn genoeg bronnen die een dodental van duizenden mensen wereldwijd benoemen. Dat is dus gevaar één: het is dodelijk. Maar, de volgende vraag is natuurlijk: hoe dodelijk? Aangezien de ontwikkeling van de pandemie nog in volle gang is, zijn de cijfers niet volledig. Maar een redelijke schatting is inmiddels wel gemaakt: voor een land dat voorbereid is op het virus ligt de kans op sterven tussen de 0,5% en de 0,9%. Voor een land waarbij dat niet het geval is geldt een percentage van tussen de 3% en 5% (bron).

Dat is voor de wereldbevolking als geheel niet echt dreigend, lang niet zo dreigend als de Pest in de Middeleeuwen en de Spaanse Griep van 1918 (verantwoordelijk voor een dodental rond de 50 miljoen alleen in Europa en 50-100 miljoen, respectievelijk).

Maar een ander direct gevolg van besmetting is dat de gezondheidszorg onder druk komt te staan. Wat nou als degenen die de samenleving moeten verzorgen (verplegers en doktoren) niet kunnen werken omdat ze zelf ziek zijn? Dan wordt de kans op overlijden voor de risicogroep groter en kan er een sneeuwbaleffect ontstaan. Het is dus zeker wel belangrijk om de verspreiding in te dammen.

Andere gevolgen zijn van indirecte oorzaak: maatregelen om verspreiding tegen te gaan en de reactie van het volk. Om het verspreiden tegen te gaan moeten maatregelen genomen worden die grofweg neerkomen op het ‘op slot gooien’ van de samenleving. In dat geval moet je denken aan het sluiten van scholen, verplichte quarantaine, annuleren van evenementen, etc. Het grootste gevolg van zulke maatregelen, en ook het meest relevant voor de belegger, is dat de economie stil komt te liggen: er wordt niet meer geproduceerd en gekocht.

Daarnaast zie je dat mensen andere dingen gaan doen naar aanleiding van de mogelijke gevolgen voor de samenleving. Mensen proberen te anticiperen op wat er kan gaan gebeuren, dus nemen zelf preventieve maatregelen. Het is heel menselijk om zo snel mogelijk te willen handelen op dreigend gevaar: dat heeft onze voorouders geholpen te overleven. Dit onderdeel van ons psychologisch functioneren wordt versterkt door onzekerheid (bron en bron) en onzekerheid over de toekomst is nu heer en meester. Denk hierbij aan aan het leeghalen van de supermarktschappen en het omzetten van vermogen naar cash (een zogenaamde bankrun of het verkopen van bezittingen).

Wat is de schade?

Inmiddels zijn de beurzen wereldwijd ook hard getroffen door deze medische crisis (bron, bijvoorbeeld). Iedereen die zich hiermee bezig houdt stelt nu al tijdje de vraag of deze daling een eenmalig fenomeen is, of het begin van de recessie waar veel analisten al jaren op wachten (zoals in 2018 al). Dat laatste lijkt steeds reëeler te worden.

Om te begrijpen hoe dat zou kunnen gebeuren is het handig om eerst een goed begrip van de ‘economische machine’ te hebben. Dat laat het filmpje hieronder erg goed zien. Het filmpje duurt een half uur, maar de kern heeft de maken met dat vraag en aanbod heel erg aangetast kunnen worden door deze crisis, wat het fundament is van de economie. Mensen die thuis zitten kunnen geen geld verdienen door te produceren en niet naar de winkels om geld uit te geven. 

Daarnaast hebben specifieke bedrijfsbranches extra veel last van de pandemie. Mensen gaan bijvoorbeeld simpelweg niet meer op vakantie omdat ze niet mogen, kunnen of durven. De oorzaak van economische schade voor dit soort bedrijven (KLM, TUI, of Booking.com) is vrij rechtdoorzee: minder mensen op reis betekent minder boekingen, wat minder geld oplevert. 

Andere bedrijfsbranches kunnen nu juist een piek in omzet verwachten. Als je bedrijf bijvoorbeeld actief is in de sector van hygiëne, levensmiddelen, of thuis-entertainment, dan kan het zijn dat al het geld dat wél uitgegeven wordt hiernaartoe vloeit. In dit geval kan je denken aan bedrijven als Takeaway.com, Netflix, Philips Medical. 

Om een goed beeld te krijgen op de mogelijke schade van deze pandemie op de markt, heeft Charles Swab een grafiek gemaakt met de impact van voorgaande pan- of epidemieën op de markt. Deze grafiek zie je hieronder. Het opvallendste is dat de markt door elke epidemie heen altijd omhoog is gegaan op de lange termijn. In sommige epidemie-jaren zijn er zelfs winsten geboekt (zoals bij SARS, een vorig coronavirus waar ook tegenwoordig vaak naar wordt teruggekeken).

ontwikkeling-aandelenmarkt-tijdens-epidemieen
  • Save

De grootste dreiging voor de gehele samenleving valt dus in de economische hoek. Aangezien de economie gezien kan worden als de bloedsomloop van elke moderne natie heeft dit ook zijn implicaties voor de geopolitieke situatie. Veel van deze schade is eigenlijk onontkoombaar: het nemen van een noodzakelijke maatregel tegen de verspreiding van het virus heeft gevolgen voor de omloop van geld.

Voor de passieve belegger en de actieve belegger heeft deze nieuwe en nog ontwikkelende situatie verschillende gevolgen.

Wat moet ik doen?

Als het gaat over je beschermen tegen besmetting kan ik je niet veel verder helpen behalve: je handen genoeg en goed genoeg wassen (alle vijf de kanten!), niet teveel aan je gezicht zitten en gezond eten. Als je meer wil weten, ga vooral op onderzoek uit (het RIVM is een goede bron). Wil je weten wat je voor je portefeuille kan doen? Lees dan vooral verder.

De rationele belegger moet zich vooral afvragen welke schade permanent is en welke niet. Het is zeer waarschijnlijk dat de economie flink te lijden zal krijgen onder deze crisis. Maar is dit structurele schade of een tijdelijke depressie? Het schema hierboven werkt wat dat betreft geruststellend. Maar het belangrijkste is dat iedereen voor zichzelf de conclusies trekt, het verleden is nooit een garantie voor de toekomst, dus stel jezelf de juiste vragen en houd je blik altijd op de lange termijn: “hoe waarschijnlijk is het dat deze crisis een totale vernietiging van het gehele economische systeem (voor de passieve belegger) of voor een specifiek bedrijf (voor de actieve belegger) betekent?”.

Wat moet de passieve belegger doen?

Eigenlijk heeft de passieve belegger het, zoals gewoonlijk, het makkelijkst. Het credo van de passieve belegger is zoiets als: “niets doen, alleen maar (automatisch!) inleggen”. Dat lijkt nu belangrijker dan ooit. 

De kracht van deze benadering ligt in het feit dat de passieve belegger een periode van -tig jaren voor zich heeft en haar geld steekt in de hele markt zonder deze proberen te timen (zie bijvoorbeeld het werk van John Bogle, onder anderen). De passieve belegger spreidt haar risico over verschillende beleggingen en over de tijd, dat zorgt voor haar rendement en bezorgt een heleboel rust.

Als puntje bij paaltje komt moet de passieve belegger zich dus niet zoveel aantrekken van het nieuws en gewoon haar inleg met rust laten. Wat ze in ieder geval zeker níet moet doen is in paniek haar beleggingen gaan verkopen, dan werkt ze haar eigen strategie tegen. Dat is het pad met de hoogste garantie op geldverlies. In het geval dat de passieve belegger het idee heeft dat ze wel móet verkopen omdat ze het geld nodig heeft, dan heeft ze misschien de eerste regel van goed beleggen gebroken: beleggen met geld dat je niet nodig hebt om van te leven. 

Wat moet de actieve belegger doen?

Omdat de actieve belegger zich vooral richt op individuele aandelen wordt van haar wat meer onderzoek en huiswerk gevraagd. De cruciale vraag die de actieve belegger zich moet stellen bij het beoordelen van deze crisis, en het beantwoorden van de vraag of ze moet bijkopen of verkopen is: “hoeveel (permanente) schade kan dit bedrijf lopen door deze crisis?”. Daarbij moet de actieve belegger niet teveel afgeleid worden door de korte-termijn resultaten zoals een dalende omzet in dit jaar. De eigenaar van een bedrijf doet altijd mee voor de long-run en dat is de actieve belegger: eigenaar van het bedrijf.

Wil je weten of jouw beleggingen structureel te lijden hebben onder deze pandemie, of dat ze er misschien zelfs van profiteren, dan moet je wat verder in de boeken duiken. Als het goed is heb je al een keer onderzoek gedaan naar de bedrijfsactiviteiten en de risico’s van de bedrijven waar je aandelen in hebt. Je hebt toen ook al een (conservatieve) richtprijs bepaald voor je bedrijf. Stel jezelf de vraag: “hoeveel verandert er nu aan dit gehele plaatje?”.

Wat je eigenlijk wil weten is of je bedrijf dit virus ‘overleeft’ (no pun intended) en of de impact op de verkoopcijfers zodanig is dat je je richtprijs moet bijstellen. Er zijn altijd mindere jaren, in het volledige leven van een bedrijf. Kan deze tegenslag simpelweg gekwalificeerd worden als een ‘slecht jaar’, of is je bedrijf echt in gevaar? Je kunt bijvoorbeeld denken aan dingen als: “hoeveel procent van de inkomsten zijn afkomstig uit (heftig) getroffen gebieden?”, “wat gaan mensen doen die in quarantaine zitten en betekent dit meer of minder omzet voor mijn bedrijf?” of “kan mijn bedrijf tegenvallers in inkomsten opvangen?”.

Kort samengevat is het voor de actieve belegger dus noodzakelijk om te kijken naar de reële impact van dit virus op de fundamentele eigenschappen van de bedrijven in diens portefeuille: verandert dit virus het “verhaal” van het bedrijf? Als dat zo is, dan is het misschien redelijk om aandelen te verkopen, maar als dat niet zo is dan is het misschien zelfs tijd om bij te kopen (mits de aandelenkoers onder je richtprijs is beland)!

Tot slot

Als het gaat om dalingen van de aandelenkoersen en de wereldeconomie is het altijd maar de vraag in hoeverre de daling is veroorzaakt door emotie of door “echte” redenen. Dit is bij de uitbraak van het huidige coronavirus niet heel veel anders. Mr. Market is een partner met enorme stemmingswisselingen. Een groot deel daarvan is allemaal te danken aan zijn kortetermijn-visie.

Het is aan de langetermijnbelegger om de zin van de onzin te scheiden en zelf goed geïnformeerde beslissingen te maken. Dit geldt voor zowel de passieve als de actieve belegger en misschien ook wel voor alle niet-beleggers.

Geef een reactie

Share via
Copy link
Powered by Social Snap