random-man-as-mr-market
  • Save
Beginner,  Beleggen

Wie is “Mr. Market”?: Omgaan met volatiele markten.

Als er één ding is dat de aandelenkoersen kenmerkt is dat ze op en neer kunnen gaan, en vaak ook. Deze hoge volatiliteit is de oorzaak van veel angst en weerstand tegen beleggen; je kunt hierdoor je geld verliezen. Maar de markt en haar prijsschommelingen kunnen ook heel erg in je voordeel werken. In dit artikel behandelen we de metafoor van Mr. Market, die ons leert omgaan met volatiele markten.

Wat is volatiliteit?

In sommige jaren zijn de aandelenkoersen rivieren waar een ervaren wildwater-rafter makkelijk op onderuit kan gaan. Soms is deze rivier ook wat rustiger en stabieler. Dit wordt de ‘volatiliteit’ van de markt genoemd: de mate waarin de markt schommelt in een bepaalde periode. 

Die volatiliteit van de markten is een van de grootste onderwerpen van het financiële nieuws. Zet je tv maar eens op RTL Z tijdens kantooruren en je ziet onderaan een zogenaamde ‘ticker’ met alle aandelenprijzen met daarnaast een pijltje (en een percentage). Die cijfers zijn groen of rood gekleurd om, samen met dat pijltje, aan te geven of de koers is gestegen of gedaald. Om dat nog even kracht bij te zetten zul je boven die pijltjes ook een paar “talking heads” vinden die de bewegingen proberen te verklaren.

Wat is nou precies die volatiliteit en wat moeten we ermee?

De prijs van een aandeel komt eigenlijk maar door één ding tot stand: vraag en aanbod. Hoe graag (of niet) mensen een aandeel willen hebben uit zich in hoeveel mensen ervoor willen neerleggen.

De volgende vraag is dan: hoe bepalen mensen hoeveel geld ze bereid zijn te bepalen voor een aandeel? Een rationele en economische houding leidt tot de theorie die bekend staat als de Efficient Market Hypothesis (vaak afgekort als “EMH”), of de “hypothese van de efficiënte markt”, in de volksmond. Kort gezegd komt het er bij die theorie op neer dat alle relevante informatie over een bedrijf besloten ligt in de huidige prijs van het aandeel (zie bijvoorbeeld Malkiel, 1973). 

Aan deze theorie ligt een belangrijke aanname ten grondslag. De eerste is dat de belegger een volledig rationeel wezen is. Daar komt bij dat alle relevantie informatie voor iedereen beschikbaar is. Je kunt immers zo de (jaar)verslagen van de bedrijven vinden op hun eigen website (op het “investor relations“-deel). Één plus één wordt zo twee.

Deze de homo economicus is geen vreemde in moderne economische theorieën. Sterker nog, deze speelt een gigantisch belangrijke rol in allerlei economische modellen. Zo ook in die van de markt.

Maar de mens is meer dan een homo economicus. Ze is ook een emotioneel wezen. De overtuiging dat deze altijd gescheiden blijft van de rationele kant in markt-transacties is een aanname waaraan van alles rammelt. Vaak is het inderdaad zo dat de markt een vrije rationele reflectie is van de waarde van een bedrijf, maar heel vaak ook niet. En dit is waar de kansen liggen.

Dit zag Benjamin Graham, professor aan Columbia University in New York in de jaren ’40 van de vorige eeuw, ook en besloot daar iets mee te doen. Hij ontwikkelde een hele nieuwe houding voor de belegger ten opzichte van de markt. Een onderdeel daarvan is een metafoor die ons beter leert omgaan met deze volatiele markten: Mr. Market.

Meet Mr. Market.

Het belangrijkste punt uit De Intelligente Belegger (2015 [1949]) is dat een belegger meer succes heeft tijdens het beleggen als hij goede bedrijven kan kopen met korting. Dat wil zeggen dat een bedrijf (of delen ervan, zoals het geval is bij aandelen) te koop staat voor een prijs die lager is dan wat het bedrijf waard is.

Om te verklaren hoe dit kan introduceert Graham Mr. Market:

"Imagine that in some private business you own a small share that cost you $1,000. One of your partners, named Mr. Market, is very obliging indeed. Every day he tells you what he thinks your interest is worth and furthermore offers either to buy you out or to sell you an additional interest on that basis. Sometimes his idea of value appears plausible and justified by business developments and prospects as you know them. Often, on the other hand, Mr. Market lets his enthusiasm or his fears run away with him, and the value he proposes seems to you a little short of silly."
photograph-of-benjamin-graham
  • Save
Benjamin Graham
The Intelligent Investor (2006 [1949], pp. 204-205)

Hier staat dat Mr. Market een hypothetische partner is in een bedrijf waarvan jij samen met hem eigenaar bent. Iedere dag komt hij naar je toe met een voorstel: soms wil hij jouw aandeel in het bedrijf overkopen en andere dagen wil hij jou zijn deel verkopen. Iedere dag komt hij met een prijs voor beide opties. 

Het idee is dat Mr. Market een nogal volatiele (bi-polaire) partner is. Hij wordt vaak meegesleept door zijn emoties, en die kunnen snel veranderen. Is hij euforisch over de toekomst, dan zal hij graag (en daardoor veel) willen betalen voor jouw deel van het bedrijf: het kan alleen maar beter worden. Na een tegenvaller, afkomstig uit angst of algehele depressie zal hij maar wat graag willen dat jij zijn deel overneemt. Hij geeft je er dan een goede prijs voor, soms zelfs te goed.

Een partner als deze lijkt een nachtmerrie voor elke zakenman, je wil immers op rationele wijze zaken doen. “It’s strictly business“, wordt er wel eens gezegd, waarmee bedoeld wordt dat iets niet op emotionele wijze geïnterpreteerd moet worden.

Maar zo zag Graham het niet. Mr. Market kan gezien worden als een zegen. Dit is omdat je nooit hoeft in te gaan op zijn aanbod. Je kan zijn volatiele gedrag in jouw voordeel gebruiken. Je gaat pas in op zijn bod als het lager is dan jij denkt dat het bedrijf minstens waard is en verkoopt pas als je denkt dat Mr. Market véél te veel biedt.

De echte markt.

Deze metafoor klinkt misschien allemaal leuk als verhaal, maar sluit het ook aan op de echte wereld? De meeste mensen zijn toch niet zo bi-polair als Mister Market?

Daar valt zeker voor wat te zeggen, de gemiddelde mens heeft een stuk minder heftige stemmingswisselingen dan dit ene hypothetische individu. Maar dat wil niet zeggen dat de markt zich daarom altijd gedraagt op een rationele en verantwoordelijke manier.

De belangrijkste verklaring die er te geven is voor de volatiele markten is dat mensen niet perfect zijn in het analyseren van informatie. Besluitvorming wordt vaak gedaan met behulp van allerlei irrationele, onbewuste ‘baises‘ (grof vertaalbaar als ‘vooroordelen’ of ‘neigingen’). Met betrekking tot de aandelenmarkt is hier veel academisch werk gedaan door onder anderen de Nobelprijswinnaars Daniel Kahneman (hij kreeg de prijs voor werk dat hij samen met Amos Tversky heeft gedaan) en Robert Shiller (zie bijvoorbeeld: bron en bron). 

Er zijn genoeg voorbeelden te vinden van perioden waarin de markt een bepaald bedrijf onder- of overwaardeerde. De ‘internetzeepbel’ van eind jaren ’90, begin jaren ’00 is een goed voordeel van dat laatste (meer over deze bubbel hier). Een voorbeeld van het eerste is ook niet ver weg: de crash van ’08-’09, 1929, of de huidige situatie in 2020.

Tot slot.

Gedurende de afgelopen decennia zijn er genoeg knappe koppen geweest die zich hebben gebogen over de kwestie van de volatiele markt en de juiste houding van de belegger tegenover deze markten. Van Nobelprijswinnaars tot razend succesvolle beleggers, allemaal hebben ze ons kunnen leren omgaan met volatiele markten. 

De belangrijkste les die we kunnen trekken uit het werk en de prestaties van deze mensen is dat we altijd zelf goed moeten blijven nadenken. Wees je bewust van je eigen psychologie en probeer beleggen altijd op een rationele manier te benaderen. Hoe goed je hierin slaagt bepaalt voor een groot deel je succes als belegger.

Geef een reactie

Share via
Copy link
Powered by Social Snap